काठमाडौं – भारतमा पछिल्लो एक महिनामा १७ हजार भन्दा बढी घरपालुवा जनावरहरू लम्पी छाला रोगका कारण मरेका छन् र मर्ने जनावरमा जसमा धेरैजसो गाईहरू छन् । यो घातक भाइरसले गुजरात, राजस्थान र पञ्जाबलगायत देशका ८ राज्यमा गाईवस्तु मारिरहेको छ ।

लम्पी भाइरसका कारण गुजरातमा मात्रै दूधको उत्पादन दैनिक एक लाख लिटरले घटेको छ । भारतमा यसरी संक्रमण फैलिनि नेपालको लागि पनि ठूलो चिन्ताको विषय हुने गर्छ किनकि खुला सिमाका कारण यो नेपालमा सजिलै फैलिन सक्छ ।

लम्पी छाला रोग गाई र भैंसी जस्ता गाईवस्तुहरूमा क्याप्रिपक्स नामक भाइरसबाट लाग्ने रोग हो। यो एक जनावरबाट अर्को जनावरमा धेरै छिटो फैलिन्छ। यो भाइरस बाख्रामा गोटपक्स र भेडामा शिपपक्स जस्ता भाइरल संक्रमणका लागि जिम्मेवार भाइरससँग मिल्दोजुल्दो छ। क्याप्रिपक्स एउटै पक्सभिरिडे भाइरस परिवारबाट आउँछ जसले बिफर र मंकीपक्स जस्ता रोगहरू निम्त्याउँछ।

स्वास्थ्य विशेषज्ञहरूले लम्पीलाई विश्वभरका गाईवस्तुहरूका लागि ठूलो खतराको रूपमा लिइरहेका छन्। यसले गाईलाई थप बिरामी बनाउँछ। तर, भैंसी, घोडा, ऊँट, जिराफ र हरिण पनि बिरामी पर्न सक्छन्। यस भाइरसबाट भैंसीको तुलनामा गाई बढी मर्छन् किनभने भैंसीको प्राकृतिक रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता गाईको भन्दा बढी हुन्छ ।

लम्पी एक संक्रामक रोग हो। संयुक्त राष्ट्र खाद्य तथा कृषि सङ्गठन (एफएओ) का अनुसार लम्पी रोग लामखुट्टे, झिंगा, जुम्रा र फ्लीस जस्ता जीवहरूबाट सर्ने बिफर जस्तो रोग हो। विज्ञहरूका अनुसार यो रोग एक ठाउँबाट अर्को ठाउँमा जनावरको आवतजावतबाट पनि सर्छ । यो वर्षामा छिटो फैलिन्छ।

उच्च ज्वरो र शरीरमा गाँठो हुनु यो रोगको सबैभन्दा ठूलो लक्षण हो। रोगी जनावरहरूमा बाँझोपन हुन सक्छ र यसले दूध उत्पादन क्षमता पनि घटाउँछ। संक्रमणपछि लक्षणहरू देखिन ४-७ दिन लाग्छ। यसलाई इन्क्युबेशन अवधि भनिन्छ। सुरुमा गाई वा भैंसीको नाकबाट सिँगान बग्न थाल्छ, आँखाबाट पानी बग्न थाल्छ र मुखबाट र्याल बग्न थाल्छ ।

यसपछि उच्च ज्वरो आउँछ, जुन करिब एक हप्तासम्म रहन सक्छ। त्यसपछि जनावरको शरीरमा १०-५० मिमीका गोलाकार गाँठहरू बाहिर आउँछन्। यससँगै उसको शरीरमा सुन्निने समस्या पनि आउँछ । चपाउन र निल्न समस्या हुन थालेपछि जनावरले खाना खान छोड्छ। यसले दूधको उत्पादन घटाउँछ।

धेरै दुध दिने गाईको शारीरिक र मानसिक शक्ति दुध उत्पादनमा जाँदा कमजोर बन्ने भएकाले ती गाईलाई लम्पी हुने सम्भावना बढी हुन्छ । कहिलेकाहीँ लम्पीबाट पीडित गाईहरूको एक वा दुवै आँखामा गहिरो घाउ हुन्छ, जसले गर्दा उनीहरू अन्धो हुने जोखिममा हुन्छन्। कहिलेकाहीं बिफर घाउ पाचन, श्वासप्रश्वास र शरीरको लगभग सबै आन्तरिक अंगहरूमा हुन्छ।

बाँझोपन र गर्भपतनको समस्या जनावरहरूमा देखिन्छ। जनावर धेरै कमजोर हुन्छ। यी लक्षणहरू ५ हप्तासम्म रहन्छ। उपचार गरिएन भने मृत्यु पनि हुनसक्छ । लम्पी संक्रमित गाईवस्तु निको हुन दुई हप्तादेखि एक महिना लाग्छ। साथै, यो रोगबाट गम्भीर रूपमा संक्रमित गाईवस्तुलाई भाइरसबाट पूर्ण रूपमा निको हुन करिब ६

प्रतिक्रिया

सम्बन्धित खवर

ताजा समाचार

लोकप्रिय